هادی خانیکی: به گونه ای مریضیم که بهایش برایمان آزادی است

به گزارش بهترین ها، هادی خانیکی در روزنامه اعتماد نوشت: مدتی است از دنیا سرطانی پا به دنیای پسا سرطانی نهاده ام، دنیایی که گویی می خواهد ساکنانش را با شتاب پیشا سرطانی کند و آب های رفته را به جوی بازگرداند. در دنیای سرطانی هادی بودم، اما دنیای سرطانی نیمی از وزنم را گرفت و نیمه هادی شدم، اما حال در مسیر بازگشت به شرایط هادی قرار گرفته ام.

هادی خانیکی: به گونه ای مریضیم که بهایش برایمان آزادی است

آورده های دنیا سرطانی برایم کم نبوده، چون کنش در مرز میان زندگی و پس از آن، چشم ها را می شوید و به لحظه های حیات بهای بیشتری می دهد. به این اعتبار در آن حال اگرچه نیمه هادی بودم، نظم بیشتری داشتم و حداقل هفته ای یک بار تجربه نگریستن از پنجره سرطان را به پیرامونم می نوشتم، ولی گرفتار همان بی نظمی های پیشین شده ام.

نادیده نمی گیرم که دنیای پسا سرطانی من با بروز و ابراز انبوهی از ناخوشی های اجتماعی و سیاسی و مالی و فرهنگی در میان هم میهنانم همراه شد. ناخوشی هایی که اگرچه به ناگاه سر برمی آورد، اما سرشتی مزمن داشت. این ناخوشی ها به گفته قیصر امین پور همان درد مردم زمانه بود که نگفتنی و نهفتنی مانده بود و ناگهان، چون زخمی کهنه سر باز کرد.

ناخوشی به تعبیر تیموتی اسنایدر تاریخدان برجسته امریکایی صورت بندی دیگری از بدحالی است، همان چیزی که به هنگام بیماری آن را به درستی احساس می کنیم. من در فرآیند شیمی درمانی و پیش و پس از آن همین حس و حال را داشتم، بدحالی یعنی ضعف و خستگی، این حس که هیچ چیز درست کار نمی نماید و هیچ کاری نمی توان کرد، حسی برآمده از یک وضع مشترک تن و روان و فرد و اجتماع و باز هم به گفته اسنایدر بدحالی یعنی پدیده ای به هر دو معنای مرض و جباریت، چون بیماری ما مرض جسمانی و شری سیاسی است که آن را احاطه نموده است ما به گونه ای مریضیم که بهایش برایمان آزادی است و به گونه ای ناآزادیم که بهایش برای مان سلامتی است. سیاست ما بیش از آنچه باید درباره مصیبت درد است و کمتر از آنچه باید در موهبت آزادی.

کتاب ناخوشی ما درس هایی در باب آزادی و هم بستگی اسنایدر با ترجمه خوب دکتر علی کاظمیان که دندانپزشک اجتماعی است اخیرا از سوی انتشارات سروش مولانا منتشر شده است. این کتاب اگرچه برای هر مخاطبی خواندنی است، اما برای من که گویی حدیث نفس است، چون اسنایدر از دوبار تجربه سختش در مواجهه با بیماری و بیمارستان به زیبایی سخن می گوید و از اورژانس به متن جامعه و از میدان سیاست به نظام سلامت می رود و برمی گردد.

نویسنده شهیر کتاب های راه به ناآزادی و درباره جباریت در نوشته اخیر در پی ترسیم دنیا هایی است که در طول بیماری و پس از آن هر بیمار - شهروندان یا شهروند - بیماران چیره می گردد و به آنجا می رسد که سنجش بهبود سطح سلامتی مردم و شاخص های سلامتی از قبیل حمایت از مردم در مقابل هزینه های کمرشکن خدمات سلامت، مقدار دسترسی مردم به خدمات با کیفیت، کارایی نظام خدمات سلامت و رضایت مردم از نحوه ارایه خدمات هم جای بنیادین خود را در نظام سیاسی از دست می دهد، و هم در عرصه سیاست ورزی از دیدرس کنشگران مدنی و فعالان سیاسی خارج می گردد.

به تعبیر او وقتی حکومت ها خدمات سلامت را برای همگان تامین نکنند، نا برابری و رنج را میان مردم توسعه می دهند. پدیده ای که من و غالب ساکنان دنیا سرطانی و دنیای پس از آن در این روز ها با گوشت و پوستمان لمس می کنیم.

این روز ها که در میان همه صدا های عاصی جامعه باید صدای دردآلود بیماران و دریافت کنندگان ضربات سلامت را شنید، صدایی که از حق دستیابی به سلامت و حق بازگشت به زندگی در مرز میان رفتن و ماندن بلند است. هزینه های ملموس و ناملموس درمان و سلامت کمرشکن شده و به تعبیر مترجم اندیشمند، ناخوشی ما فهم دو جانبه و ارتقای همدلی میان جامعه پزشکی و مردم ایران صورتی حیاتی به خود گرفته است.

اسنایدر در مقام بیماری که خود درد های سخت و فرآیند درمان آن ها را تحمل نموده و پشت سر نهاده است بر تامین خدمات سلامت همگانی از جانب حکومت ها، ترجیح عملی سلامتی مردم بر سود ذی نفعان مرجعیت پزشکان در نظام سلامت و لزوم قدرشناسی و حرمت نهادن بر پزشکان و کادر درمان، اولویت دادن به سلامت بچه ها برای ساخت جامعه ای کارآمدتر و سالم تر، و در صدر همه این ها کشاندن موضع سلامتی به عنوان یکی از مبانی ترین ابعاد حیات فردی و جمعی به قلب تبادل نظر ها در حوزه عمومی تاکید دارد.

او این ضرورت ها را تنها از لابه لای مطالعات دانشگاهی و تجربه های مدنی درنیافته است، ناخوشی خودش یاری نموده است تا ناخوشی جامعه اش را ببیند، به این سبب راهی برای فهم ناخوشی های عمومی و شیوه رهایی از آن ها یافته است، راهی که به فهم عمیق تر از آزادی و جامعه حتی برای دستیابی به سلامت منتهی می گردد: بنا به تجربه خود او از بستری شدن در پنج بیمارستان وقتی اراده ام نمی توانست بدنم را تکان دهد یا وقتی بدنم به کیسه ها و لوله ها متصل بود، سخت نبود که متوجه شوم آزادی و سلامتی با هم پیوند دارند.

می توانم در حد یک نوشته کوتاه بعضی از گفته های اسنایدر را به عنوان دریافته های خودم بازگو کنم در لحظه های سخت بیماری می تواند سایه عزلت بی همتایی را بر جان و تنت بنشاند گویا در این مخمصه تنها من گرفتار این وضع شده ام، پیش بینی زوال و توان هول انگیز می گردد، این ها و ده ها گمانه که دیگر دنیای سرطانی ات را مه آلود و مبهم می نماید، اما رهایی از این غبار ها بسته نیست.

سلامتی که جوهره دنیای پساسرطانی است می تواند راه ورود خویش را کوتاه تر کند. چگونه؟ به وسیله بازسازی همبستگی اجتماعی و تقویت شبکه ارتباطات باز هم به گفته اسنایدر: سلامتی مساله ای از جنس مبهم بودن است... هم بستگی با هم بودن مجال می دهد که به آرامش تنهایی بازگردیم و البته از همان جا به جامعه و درد های درهم تنیده اش بازگردیم و یا پرتاب شویم.

منبع: فرارو

به "هادی خانیکی: به گونه ای مریضیم که بهایش برایمان آزادی است" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "هادی خانیکی: به گونه ای مریضیم که بهایش برایمان آزادی است"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید